Zadanie 9 · 4 pkt · otwarte

Pola części trójkąta ACE w kwadracie o boku a

Dany jest kwadrat ABCDABCD o boku długości aa⁠. Punkt EE jest środkiem boku CDCD⁠. Przekątna BDBD dzieli trójkąt ACEACE na dwie figury: AGFAGF oraz CEFGCEFG (zobacz rysunek).

Oblicz pola figur AGFAGF oraz CEFGCEFG⁠. Zapisz obliczenia.

Pokaż odpowiedź i rozwiązanieSpróbuj najpierw sam(a), potem sprawdź.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. Proste ABAB i DCDC są równoległe, więc trójkąty ABFABF i EDFEDF mają równe kąty (wierzchołkowe przy FF i naprzemianległe) — są podobne, a skala to stosunek boków ABAB i DEDE⁠.

    ∣BF∣∣FD∣=∣AB∣∣DE∣=a12a=2\dfrac{|BF|}{|FD|} = \dfrac{|AB|}{|DE|} = \dfrac{a}{\frac{1}{2}a} = 2

    Do tego miejsca: 1 pkt

  2. Punkt FF dzieli przekątną BDBD o długości a2a\sqrt{2} w stosunku 2:12 : 1⁠.

    ∣DF∣=13∣BD∣=a23|DF| = \dfrac{1}{3}|BD| = \dfrac{a\sqrt{2}}{3}

    Do tego miejsca: 2 pkt

  3. Punkt GG jest środkiem przekątnej BDBD⁠, więc ∣DG∣=a22|DG| = \frac{a\sqrt{2}}{2}⁠.

    ∣FG∣=a22−a23=a26|FG| = \dfrac{a\sqrt{2}}{2} - \dfrac{a\sqrt{2}}{3} = \dfrac{a\sqrt{2}}{6}
  4. Przekątne kwadratu są prostopadłe, więc trójkąt AGFAGF jest prostokątny o przyprostokątnych AGAG i FGFG⁠, gdzie ∣AG∣=a22|AG| = \frac{a\sqrt{2}}{2}⁠.

    PAGF=12⋅a22⋅a26=112a2P_{AGF} = \dfrac{1}{2} \cdot \dfrac{a\sqrt{2}}{2} \cdot \dfrac{a\sqrt{2}}{6} = \dfrac{1}{12}a^2

    Do tego miejsca: 3 pkt

  5. Trójkąt ACEACE ma podstawę ECEC długości 12a\frac{1}{2}a i wysokość ADAD długości aa⁠.

    PACE=12⋅12a⋅a=14a2P_{ACE} = \dfrac{1}{2} \cdot \dfrac{1}{2}a \cdot a = \dfrac{1}{4}a^2
  6. Czworokąt CEFGCEFG to trójkąt ACEACE bez trójkąta AGFAGF⁠.

    PCEFG=14a2−112a2=16a2P_{CEFG} = \dfrac{1}{4}a^2 - \dfrac{1}{12}a^2 = \dfrac{1}{6}a^2

    Do tego miejsca: 4 pkt

Odpowiedź

PAGF=112a2P_{AGF} = \frac{1}{12}a^2 i PCEFG=16a2P_{CEFG} = \frac{1}{6}a^2⁠.

Jak to jest punktowane

Za rozwiązanie jest jeden poziom — najwyższy, który spełnia.

  • 4 pktzastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: PAGF=112a2P_{AGF} = \frac{1}{12}a^2 i PCEFG=16a2P_{CEFG} = \frac{1}{6}a^2⁠.
  • 3 pktobliczenie pola trójkąta AGFAGF⁠: PAGF=112a2P_{AGF} = \frac{1}{12}a^2ALBO– obliczenie pola czworokąta CEFGCEFG⁠: PCEFG=16a2P_{CEFG} = \frac{1}{6}a^2⁠.
  • 2 pktobliczenie długości jednego z odcinków FGFG⁠, DFDF⁠, AFAF⁠, FEFE⁠, BFBF⁠:∣FG∣=a26|FG| = \frac{a\sqrt{2}}{6}⁠, ∣DF∣=a23|DF| = \frac{a\sqrt{2}}{3}⁠, ∣AF∣=a53|AF| = \frac{a\sqrt{5}}{3}⁠, ∣FE∣=a56|FE| = \frac{a\sqrt{5}}{6}⁠, ∣BF∣=2a23|BF| = \frac{2a\sqrt{2}}{3}ALBO– zapisanie, że trójkąty AGFAGF i FDEFDE mają równe pola oraz zapisanie związku między polami trójkątów AFDAFD i EFGEFG⁠: PAFD=4⋅PEFGP_{AFD} = 4 \cdot P_{EFG}⁠,ALBO– zapisanie, że trójkąty AGFAGF i FDEFDE mają równe pola oraz zapisanie związku między polami trójkątów ADFADF i EDFEDF⁠: PAFD=2⋅PEDFP_{AFD} = 2 \cdot P_{EDF}⁠,ALBO– zapisanie, że trójkąty AFDAFD i BEFBEF mają równe pola oraz zapisanie związku między polami trójkątów ABFABF i EDFEDF⁠: PABF=4⋅PEDFP_{ABF} = 4 \cdot P_{EDF}⁠,ALBO– zapisanie układu równań pozwalającego obliczyć pole trójkąta AGFAGF⁠, np.: x+y=18a2x + y = \frac{1}{8}a^2 oraz x+4y=14a2x + 4y = \frac{1}{4}a^2⁠, gdzie x=PAGF=PFDEx = P_{AGF} = P_{FDE}⁠, y=PEFGy = P_{EFG}⁠,ALBO– obliczenie współrzędnych punktów EE i FF⁠: E=(12a,a)E = \left(\frac{1}{2}a, a\right) oraz F=(13a,23a)F = \left(\frac{1}{3}a, \frac{2}{3}a\right)⁠,ALBO– narysowanie kwadratu ABCDABCD na siatce kwadratowej 12 x 12 oraz wyznaczenie pól trójkątów ABFABF i ABGABG⁠: PABF=12⋅12m⋅8mP_{ABF} = \frac{1}{2} \cdot 12m \cdot 8m oraz PABG=12⋅12m⋅6mP_{ABG} = \frac{1}{2} \cdot 12m \cdot 6m⁠, gdzie m=112am = \frac{1}{12}a⁠.
  • 1 pktzapisanie wraz z uzasadnieniem, że ∣DF∣:∣FG∣=2:1|DF| : |FG| = 2 : 1ALBO– zapisanie wraz z uzasadnieniem, że ∣AF∣:∣FE∣=2:1|AF| : |FE| = 2 : 1⁠,ALBO– zapisanie wraz z uzasadnieniem, że ∣BF∣:∣FD∣=2:1|BF| : |FD| = 2 : 1⁠,ALBO– zapisanie, że trójkąt ABFABF jest podobny do trójkąta EDFEDF w skali 2:12 : 1⁠,ALBO– zapisanie, że trójkąt AFDAFD jest podobny do trójkąta EFGEFG w skali 2:12 : 1⁠,ALBO– zapisanie, że trójkąt AFGAFG jest podobny do trójkąta AEQAEQ w skali 2:32 : 3⁠, gdzie QQ to rzut prostokątny punktu EE na przekątną ACAC⁠,ALBO– obliczenie długości odcinka AGAG i dowolnej funkcji trygonometrycznej kąta EACEAC⁠, np. ∣AG∣=a22|AG| = \frac{a\sqrt{2}}{2} oraz cos⁡∡EAC=31010\cos\measuredangle EAC = \frac{3\sqrt{10}}{10}⁠,ALBO– zapisanie, że trójkąty AGFAGF i FDEFDE (lub AFDAFD i BEFBEF⁠) mają równe pola,ALBO– umieszczenie kwadratu ABCDABCD w układzie współrzędnych oraz wyznaczenie równań prostych AEAE i BDBD⁠, np. y=2xy = 2x oraz y=−x+ay = -x + a⁠,ALBO– narysowanie kwadratu ABCDABCD na siatce kwadratowej 12 x 12.

Uznawane są też inne sposoby rozwiązania

  • Środek ciężkości: FF jest punktem przecięcia środkowych DGDG i AEAE trójkąta ACDACD⁠, więc ∣DF∣:∣FG∣=2:1|DF| : |FG| = 2 : 1 i PAGF=13⋅PAGD=13⋅14a2=112a2P_{AGF} = \frac{1}{3} \cdot P_{AGD} = \frac{1}{3} \cdot \frac{1}{4}a^2 = \frac{1}{12}a^2⁠.
  • Twierdzenie o dwusiecznej w trójkącie ADEADE (przekątna DBDB dzieli kąt ADEADE na połowy): ∣AF∣∣FE∣=∣AD∣∣DE∣=2\frac{|AF|}{|FE|} = \frac{|AD|}{|DE|} = 2⁠, skąd ∣AF∣=5a3|AF| = \frac{\sqrt{5}a}{3}⁠, ∣FG∣=2a6|FG| = \frac{\sqrt{2}a}{6} albo stosunki pól PADF=2⋅PFDEP_{ADF} = 2 \cdot P_{FDE} i PADE=14a2P_{ADE} = \frac{1}{4}a^2⁠.
  • Trójkąty AFGAFG i AEQAEQ⁠, gdzie QQ to punkt przecięcia przekątnej ACAC z odcinkiem łączącym EE ze środkiem boku BCBC⁠, są podobne w skali ∣AG∣∣AQ∣=23\frac{|AG|}{|AQ|} = \frac{2}{3}⁠, więc PAGF=49⋅PAQE=112a2P_{AGF} = \frac{4}{9} \cdot P_{AQE} = \frac{1}{12}a^2⁠.
  • W trapezie ADEGADEG oznaczamy x=PAGF=PFDEx = P_{AGF} = P_{FDE} i y=PEFGy = P_{EFG}⁠; wtedy PAFD=4yP_{AFD} = 4y⁠, więc x+y=18a2x + y = \frac{1}{8}a^2 i x+4y=14a2x + 4y = \frac{1}{4}a^2⁠, czyli y=124a2y = \frac{1}{24}a^2⁠, x=112a2x = \frac{1}{12}a^2⁠, PCEFG=x+2yP_{CEFG} = x + 2y⁠.
  • W układzie współrzędnych z A=(0,0)A = (0, 0)⁠, B=(a,0)B = (a, 0)⁠, C=(a,a)C = (a, a)⁠, D=(0,a)D = (0, a) proste AEAE i BDBD mają równania y=2xy = 2x i y=−x+ay = -x + a⁠, więc F=(13a,23a)F = \left(\frac{1}{3}a, \frac{2}{3}a\right)⁠, a pole trójkąta AGFAGF liczymy z wyznacznika.
  • Na siatce 12×1212 \times 12 kwadratów o boku m=112am = \frac{1}{12}a pole PAGF=PABF−PABG=12⋅12m⋅8m−12⋅12m⋅6m=12m2P_{AGF} = P_{ABF} - P_{ABG} = \frac{1}{2} \cdot 12m \cdot 8m - \frac{1}{2} \cdot 12m \cdot 6m = 12m^2⁠.

Uwagi z zasad oceniania CKE

  • 1. Jeżeli zdający popełnia błąd, przyjmując, że punkt FF dzieli odcinek AEAE lub DGDG⁠, lub BDBD w stosunku innym niż 2:12 : 1⁠, i na tym opiera rozwiązanie, to otrzymuje 0 punktów za całe rozwiązanie.
  • 2. Jeżeli zdający przyjmuje, że punkt FF dzieli odcinek AEAE lub DGDG⁠, lub BDBD w poprawnym stosunku 2:12 : 1 bez uzasadnienia, to może otrzymać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie (brak uzasadnienia traktujemy na równi z błędem rachunkowym).
  • 3. Jeżeli zdający popełnia błąd, przyjmując, że miara kąta DAEDAE jest równa 30∘30^\circ (lub miara kąta DEADEA jest równa 60∘60^\circ⁠) i na tym opiera swoje rozwiązanie, to otrzymuje 0 punktów, o ile nie nabył praw do innej punktacji.

Chcesz rozwiązywać to zadanie z podpowiedziami? Zapisz się na listę oczekujących

Źródło: CKE, matura maj 2024, poziom rozszerzony, zadanie 9