Zadanie 12 · 6 pkt · otwarte

Parametr m a suma sześcianów rozwiązań równania kwadratowego

Wyznacz wszystkie wartości parametru mm⁠, dla których równaniex2−(3m+1)⋅x+2m2+m+1=0x^2 - (3m + 1) \cdot x + 2m^2 + m + 1 = 0ma dwa różne rozwiązania rzeczywiste x1x_1⁠, x2x_2 spełniające warunekx13+x23+3⋅x1⋅x2⋅(x1+x2−3)≤3m−7x_1^3 + x_2^3 + 3 \cdot x_1 \cdot x_2 \cdot (x_1 + x_2 - 3) \le 3m - 7Zapisz obliczenia.

Pokaż odpowiedź i rozwiązanieSpróbuj najpierw sam(a), potem sprawdź.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. Równanie ma dwa różne rozwiązania rzeczywiste, gdy wyróżnik jest dodatni.

    Δ=(3m+1)2−4(2m2+m+1)=m2+2m−3\Delta = (3m + 1)^2 - 4(2m^2 + m + 1) = m^2 + 2m - 3
  2. Trójmian m2+2m−3=(m−1)(m+3)m^2 + 2m - 3 = (m - 1)(m + 3) ma pierwiastki −3-3 i 11⁠, a jego wykres ma ramiona skierowane w górę.

    Δ>0  ⇔  m∈(−∞,−3)∪(1,+∞)\Delta > 0 \;\Leftrightarrow\; m \in (-\infty, -3) \cup (1, +\infty)

    Do tego miejsca · Etap I: 1 pkt

  3. Przekształcamy warunek: x13+x23+3x1x2(x1+x2)=(x1+x2)3x_1^3 + x_2^3 + 3x_1x_2(x_1 + x_2) = (x_1 + x_2)^3⁠, więc zostaje −9x1x2-9x_1x_2⁠.

    (x1+x2)3−9x1x2≤3m−7(x_1 + x_2)^3 - 9x_1x_2 \le 3m - 7

    Do tego miejsca · Etap II: 1 pkt

  4. Ze wzorów Viète’a x1+x2=3m+1x_1 + x_2 = 3m + 1 i x1⋅x2=2m2+m+1x_1 \cdot x_2 = 2m^2 + m + 1⁠.

    (3m+1)3−9(2m2+m+1)≤3m−7(3m + 1)^3 - 9(2m^2 + m + 1) \le 3m - 7

    Do tego miejsca · Etap II: 2 pkt

  5. Rozwijamy sześcian sumy.

    (3m+1)3=27m3+27m2+9m+1(3m + 1)^3 = 27m^3 + 27m^2 + 9m + 1
  6. Porządkujemy nierówność.

    27m3+9m2−3m−1≤027m^3 + 9m^2 - 3m - 1 \le 0
  7. Grupujemy wyrazy: 27m3+9m2−3m−1=9m2(3m+1)−(3m+1)27m^3 + 9m^2 - 3m - 1 = 9m^2(3m + 1) - (3m + 1)⁠.

    (3m+1)(9m2−1)≤0(3m + 1)(9m^2 - 1) \le 0

    Do tego miejsca · Etap II: 3 pkt

  8. Rozkładamy różnicę kwadratów 9m2−1=(3m−1)(3m+1)9m^2 - 1 = (3m - 1)(3m + 1)⁠.

    (3m−1)(3m+1)2≤0(3m - 1)(3m + 1)^2 \le 0
  9. Czynnik (3m+1)2(3m + 1)^2 jest nieujemny, więc iloczyn jest niedodatni, gdy 3m−1≤03m - 1 \le 0 albo 3m+1=03m + 1 = 0⁠; obie sytuacje dają m≤13m \le \frac{1}{3}⁠.

    m∈(−∞,13]m \in \left(-\infty, \dfrac{1}{3}\right]

    Do tego miejsca · Etap II: 4 pkt

  10. Wyznaczamy część wspólną zbiorów (−∞,−3)∪(1,+∞)(-\infty, -3) \cup (1, +\infty) i (−∞,13]\left(-\infty, \frac{1}{3}\right]⁠.

    m∈(−∞,−3)m \in (-\infty, -3)

    Do tego miejsca · Etap III: 1 pkt

Odpowiedź

m∈(−∞,−3)m \in (-\infty, -3)

Jak to jest punktowane

W każdym etapie liczy się najwyższy poziom, który rozwiązanie spełnia; punkty za etapy się sumują.

Etap I

Rozwiązanie zadania składa się z trzech etapów.Pierwszy etap polega na rozwiązaniu nierówności Δ>0\Delta > 0⁠. Za poprawne wykonanie tego etapu zdający otrzymuje 1 punkt.

  • 1 pktpoprawne rozwiązanie nierówności Δ>0\Delta > 0⁠: m∈(−∞,−3)∪(1,+∞)m \in (-\infty, -3) \cup (1, +\infty)⁠.

Etap II

Drugi etap polega na wyznaczeniu tych wartości parametru mm⁠, dla których jest spełniony warunek x13+x23+3⋅x1⋅x2⋅(x1+x2−3)≤3m−7x_1^3 + x_2^3 + 3 \cdot x_1 \cdot x_2 \cdot (x_1 + x_2 - 3) \le 3m - 7⁠. Za poprawne wykonanie tego etapu zdający otrzymuje 4 punkty.Podział punktów za drugi etap rozwiązania:

  • 4 pktrozwiązanie nierówności z jedną niewiadomą mm równoważnej warunkowi x13+x23+3⋅x1⋅x2⋅(x1+x2−3)≤3m−7x_1^3 + x_2^3 + 3 \cdot x_1 \cdot x_2 \cdot (x_1 + x_2 - 3) \le 3m - 7⁠: m∈(−∞,13]m \in \left(-\infty, \frac{1}{3}\right]⁠.
  • 3 pktzapisanie nierówności z jedną niewiadomą mm równoważnej warunkowi x13+x23+3⋅x1⋅x2⋅(x1+x2−3)≤3m−7x_1^3 + x_2^3 + 3 \cdot x_1 \cdot x_2 \cdot (x_1 + x_2 - 3) \le 3m - 7 w postaci W(m)≤0W(m) \le 0⁠, gdzie W(m)W(m) jest iloczynem co najmniej dwóch wielomianów stopni dodatnich, np. (3m−1)(3m+1)2≤0(3m - 1)(3m + 1)^2 \le 0⁠, (9m2−1)(3m+1)≤0(9m^2 - 1)(3m + 1) \le 0⁠, 27(m−13)(m+13)2≤027\left(m - \frac{1}{3}\right)\left(m + \frac{1}{3}\right)^2 \le 0ALBO– zapisanie nierówności z jedną niewiadomą mm równoważnej warunkowi x13+x23+3⋅x1⋅x2⋅(x1+x2−3)≤3m−7x_1^3 + x_2^3 + 3 \cdot x_1 \cdot x_2 \cdot (x_1 + x_2 - 3) \le 3m - 7 w postaci 27m3+9m2−3m−1≤027m^3 + 9m^2 - 3m - 1 \le 0 oraz wyznaczenie jednego z pierwiastków wielomianu 27m3+9m2−3m−127m^3 + 9m^2 - 3m - 1⁠.
  • 2 pktzapisanie nierówności z jedną niewiadomą mm równoważnej warunkowi x13+x23+3⋅x1⋅x2⋅(x1+x2−3)≤3m−7x_1^3 + x_2^3 + 3 \cdot x_1 \cdot x_2 \cdot (x_1 + x_2 - 3) \le 3m - 7⁠, np. (3m+1)3−9⋅(2m2+m+1)≤3m−7(3m + 1)^3 - 9 \cdot (2m^2 + m + 1) \le 3m - 7⁠.
  • 1 pktprzekształcenie nierówności x13+x23+3⋅x1⋅x2⋅(x1+x2−3)≤3m−7x_1^3 + x_2^3 + 3 \cdot x_1 \cdot x_2 \cdot (x_1 + x_2 - 3) \le 3m - 7 do postaci pozwalającej na bezpośrednie zastosowanie wzorów Viète’a, np. (x1+x2)3−9x1x2≤3m−7(x_1 + x_2)^3 - 9x_1x_2 \le 3m - 7⁠.

Etap III

Trzeci etap polega na wyznaczeniu wszystkich wartości parametru mm⁠, które spełniają jednocześnie dwa warunki: Δ>0\Delta > 0 i x13+x23+3⋅x1⋅x2⋅(x1+x2−3)≤3m−7x_1^3 + x_2^3 + 3 \cdot x_1 \cdot x_2 \cdot (x_1 + x_2 - 3) \le 3m - 7⁠: m∈(−∞,−3)m \in (-\infty, -3)⁠.Za poprawne wykonanie tego etapu zdający otrzymuje 1 punkt.

  • 1 pktpoprawne wyznaczenie wszystkich wartości parametru mm⁠, które spełniają jednocześnie warunki Δ>0\Delta > 0 i x13+x23+3⋅x1⋅x2⋅(x1+x2−3)≤3m−7x_1^3 + x_2^3 + 3 \cdot x_1 \cdot x_2 \cdot (x_1 + x_2 - 3) \le 3m - 7⁠: m∈(−∞,−3)m \in (-\infty, -3)⁠.

Łącznie 6 pkt

Uwagi z zasad oceniania CKE

  • Jeżeli zdający rozwiązuje warunek Δ≥0\Delta \ge 0⁠, to za tę część rozwiązania otrzymuje 0 punktów.
  • 1. Jeżeli zdający w etapie I lub II popełni błąd, który nie jest błędem rachunkowym, to za III etap otrzymuje 0 punktów.
  • 2. Jeżeli zdający w etapach I i II nie popełni błędów innych niż rachunkowe i otrzyma zbiory rozwiązań, które nie są rozłączne i żaden z nich nie jest zbiorem liczb rzeczywistych, a następnie poprawnie wyznaczy część wspólną zbiorów rozwiązań z etapów I i II, to za III etap może otrzymać 1 punkt.
  • 3. Jeżeli zdający w II etapie rozwiązania popełni błąd – przyjmie, że x1+x2=±(2m2+m+1)x_1 + x_2 = \pm(2m^2 + m + 1) lub x1⋅x2=±(3m+1)x_1 \cdot x_2 = \pm(3m + 1)⁠, lub x1+x2=±b2ax_1 + x_2 = \pm\frac{b}{2a}⁠, to za II etap może otrzymać co najwyżej 2 punkty (1 punkt za przekształcenie nierówności x13+x23+3⋅x1⋅x2⋅(x1+x2−3)≤3m−7x_1^3 + x_2^3 + 3 \cdot x_1 \cdot x_2 \cdot (x_1 + x_2 - 3) \le 3m - 7 do postaci pozwalającej na bezpośrednie zastosowanie wzorów Viète’a oraz 1 punkt za konsekwentne rozwiązanie nierówności do końca), a za III etap otrzymuje 0 punktów.
  • 4. Jeżeli zdający w II etapie rozwiązania popełni błąd, który nie jest rachunkowy, np.:• pominie istotne nawiasy przy przekształcaniu nierówności x13+x23+3⋅x1⋅x2⋅(x1+x2−3)≤3m−7x_1^3 + x_2^3 + 3 \cdot x_1 \cdot x_2 \cdot (x_1 + x_2 - 3) \le 3m - 7 do postaci pozwalającej na bezpośrednie zastosowanie wzorów Viète’a,• przyjmie, żex13+x23=(x1+x2)[(x1+x2)2−x1⋅x2]x_1^3 + x_2^3 = (x_1 + x_2)[(x_1 + x_2)^2 - x_1 \cdot x_2]⁠,• przyjmie, żex13+x23=(x1+x2)3x_1^3 + x_2^3 = (x_1 + x_2)^3⁠,i konsekwentnie do popełnionego błędu doprowadzi rozwiązanie II etapu zadania do końca, to może uzyskać co najwyżej 2 punkty za II etap (1 punkt za zastosowanie wzorów Viète’a oraz 1 punkt za konsekwentne rozwiązanie nierówności do końca), a za III etap otrzymuje 0 punktów.
  • 5. Jeżeli w II etapie rozwiązania zdający popełni błędy i otrzyma nierówność V(m)≤0V(m) \le 0⁠, to za podanie zbioru rozwiązań nierówności otrzymuje 1 punkt tylko wtedy, gdy wielomian VV jest stopnia trzeciego i ma co najmniej dwa różne pierwiastki rzeczywiste.
  • 6. Jeżeli zdający wprowadza dodatkowe założenie, które nie wynika z warunków zadania (np. x1+x2>0x_1 + x_2 > 0⁠, x1⋅x2>0x_1 \cdot x_2 > 0⁠), to za całe rozwiązanie może otrzymać co najwyżej 5 punktów (co najwyżej 1 punkt za I etap i co najwyżej 4 punkty za II etap).

Chcesz rozwiązywać to zadanie z podpowiedziami? Zapisz się na listę oczekujących

Źródło: CKE, matura maj 2024, poziom rozszerzony, zadanie 12