Zadanie 10 · 5 pkt · otwarte

Równanie trygonometryczne z sin(4x) i sin(2x) w przedziale [0, 2π]

Rozwiąż równaniesin⁡(4x)−sin⁡(2x)=4cos⁡2x−3\sin(4x) - \sin(2x) = 4\cos^2 x - 3w zbiorze [0,2π][0, 2\pi]⁠. Zapisz obliczenia.

Pokaż odpowiedź i rozwiązanieSpróbuj najpierw sam(a), potem sprawdź.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. Stosujemy wzór na sinus podwojonego kąta do sin⁡(4x)=sin⁡(2⋅2x)\sin(4x) = \sin(2 \cdot 2x)⁠.

    2sin⁡(2x)cos⁡(2x)−sin⁡(2x)=4cos⁡2x−32\sin(2x)\cos(2x) - \sin(2x) = 4\cos^2 x - 3

    Do tego miejsca: 1 pkt

  2. Prawą stronę zapisujemy przez cos⁡(2x)=2cos⁡2x−1\cos(2x) = 2\cos^2 x - 1⁠, czyli 4cos⁡2x−3=2cos⁡(2x)−14\cos^2 x - 3 = 2\cos(2x) - 1⁠.

    2sin⁡(2x)cos⁡(2x)−sin⁡(2x)=2cos⁡(2x)−12\sin(2x)\cos(2x) - \sin(2x) = 2\cos(2x) - 1
  3. Po lewej stronie wyłączamy sin⁡(2x)\sin(2x) przed nawias.

    sin⁡(2x)⋅[2cos⁡(2x)−1]=2cos⁡(2x)−1\sin(2x) \cdot [2\cos(2x) - 1] = 2\cos(2x) - 1

    Do tego miejsca: 2 pkt

  4. Przenosimy wszystko na lewą stronę i wyłączamy 2cos⁡(2x)−12\cos(2x) - 1 przed nawias.

    [sin⁡(2x)−1]⋅[2cos⁡(2x)−1]=0[\sin(2x) - 1] \cdot [2\cos(2x) - 1] = 0

    Do tego miejsca: 3 pkt

  5. Iloczyn jest równy zeru, gdy jeden z czynników jest równy zeru.

    sin⁡(2x)=1  ∨  cos⁡(2x)=12\sin(2x) = 1 \;\vee\; \cos(2x) = \dfrac{1}{2}
  6. Z równania sin⁡(2x)=1\sin(2x) = 1 mamy 2x=π2+2kπ2x = \frac{\pi}{2} + 2k\pi⁠, gdzie k∈Zk \in \mathbb{Z}⁠.

    x=π4+kπx = \dfrac{\pi}{4} + k\pi
  7. W przedziale [0,2π][0, 2\pi] są to liczby dla k=0k = 0 i k=1k = 1⁠.

    x=π4  ∨  x=5π4x = \dfrac{\pi}{4} \;\vee\; x = \dfrac{5\pi}{4}

    Do tego miejsca: 4 pkt

  8. Z równania cos⁡(2x)=12\cos(2x) = \frac{1}{2} mamy 2x=π3+2kπ2x = \frac{\pi}{3} + 2k\pi albo 2x=−π3+2kπ2x = -\frac{\pi}{3} + 2k\pi⁠, gdzie k∈Zk \in \mathbb{Z}⁠.

    x=π6+kπ  ∨  x=−π6+kπx = \dfrac{\pi}{6} + k\pi \;\vee\; x = -\dfrac{\pi}{6} + k\pi
  9. W przedziale [0,2π][0, 2\pi] są to liczby π6\frac{\pi}{6} i 7π6\frac{7\pi}{6} (znak plus, k=0,1k = 0, 1⁠) oraz 5π6\frac{5\pi}{6} i 11π6\frac{11\pi}{6} (znak minus, k=1,2k = 1, 2⁠).

    x∈{π6,5π6,7π6,11π6}x \in \left\{\dfrac{\pi}{6}, \dfrac{5\pi}{6}, \dfrac{7\pi}{6}, \dfrac{11\pi}{6}\right\}
  10. Łączymy rozwiązania obu równań.

    x∈{π6,π4,5π6,7π6,5π4,11π6}x \in \left\{\dfrac{\pi}{6}, \dfrac{\pi}{4}, \dfrac{5\pi}{6}, \dfrac{7\pi}{6}, \dfrac{5\pi}{4}, \dfrac{11\pi}{6}\right\}

    Do tego miejsca: 5 pkt

Odpowiedź

Rozwiązania równania w zbiorze [0,2π][0, 2\pi] to π6\frac{\pi}{6}⁠, π4\frac{\pi}{4}⁠, 5π6\frac{5\pi}{6}⁠, 7π6\frac{7\pi}{6}⁠, 5π4\frac{5\pi}{4}⁠, 11π6\frac{11\pi}{6}⁠.

Jak to jest punktowane

Za rozwiązanie jest jeden poziom — najwyższy, który spełnia.

  • 5 pktzastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: π6\frac{\pi}{6}⁠, π4\frac{\pi}{4}⁠, 5π6\frac{5\pi}{6}⁠, 7π6\frac{7\pi}{6}⁠, 5π4\frac{5\pi}{4}⁠, 11π6\frac{11\pi}{6}⁠.
  • 4 pktzapisanie alternatywy równań sin⁡(2x)−1=0\sin(2x) - 1 = 0 lub 2cos⁡(2x)−1=02\cos(2x) - 1 = 0 oraz rozwiązanie jednego z równań tej alternatywy w zbiorze [0,2π][0, 2\pi] (lub obydwu w zbiorze R\mathbb{R}⁠), np.π4\frac{\pi}{4}⁠, 5π4\frac{5\pi}{4} (rozwiązania równania sin⁡(2x)−1=0\sin(2x) - 1 = 0 w zbiorze [0,2π][0, 2\pi]⁠),π6\frac{\pi}{6}⁠, 7π6\frac{7\pi}{6}⁠, 5π6\frac{5\pi}{6}⁠, 11π6\frac{11\pi}{6} (rozwiązania równania 2cos⁡(2x)−1=02\cos(2x) - 1 = 0 w zbiorze [0,2π][0, 2\pi]⁠),π4+kπ\frac{\pi}{4} + k\pi⁠, gdzie k∈Zk \in \mathbb{Z} (rozwiązania równania sin⁡(2x)−1=0\sin(2x) - 1 = 0 w zbiorze R\mathbb{R}⁠) orazπ6+kπ\frac{\pi}{6} + k\pi lub −π6+kπ-\frac{\pi}{6} + k\pi⁠, gdzie k∈Zk \in \mathbb{Z} (rozwiązania równania 2cos⁡(2x)−1=02\cos(2x) - 1 = 0 w zbiorze R\mathbb{R}⁠)ALBO– zapisanie alternatywy trzech równańsin⁡(2x)−1=0\sin(2x) - 1 = 0 lub sin⁡x=12\sin x = \frac{1}{2} lub sin⁡x=−12\sin x = -\frac{1}{2}oraz rozwiązanie jednego z równań tej alternatywy w zbiorze [0,2π][0, 2\pi] (lub co najmniej dwóch z tych równań w zbiorze R\mathbb{R}⁠),ALBO– zapisanie alternatywy trzech równańsin⁡(2x)−1=0\sin(2x) - 1 = 0 lub cos⁡x=32\cos x = \frac{\sqrt{3}}{2} lub cos⁡x=−32\cos x = -\frac{\sqrt{3}}{2}oraz rozwiązanie jednego z równań tej alternatywy w zbiorze [0,2π][0, 2\pi] (lub co najmniej dwóch z tych równań w zbiorze R\mathbb{R}⁠).
  • 3 pktprzekształcenie równoważne równania sin⁡(4x)−sin⁡(2x)=4cos⁡2x−3\sin(4x) - \sin(2x) = 4\cos^2 x - 3 do postaci alternatywy dwóch równań trygonometrycznych, np.:sin⁡(2x)−1=0\sin(2x) - 1 = 0 lub 2cos⁡(2x)−1=02\cos(2x) - 1 = 0⁠,sin⁡(2x)−1=0\sin(2x) - 1 = 0 lub 1−4sin⁡2x=01 - 4\sin^2 x = 0⁠,sin⁡(2x)−1=0\sin(2x) - 1 = 0 lub 4cos⁡2x−3=04\cos^2 x - 3 = 0ALBO– przekształcenie równoważne równania sin⁡(4x)−sin⁡(2x)=4cos⁡2x−3\sin(4x) - \sin(2x) = 4\cos^2 x - 3 do postaci[sin⁡(2x)−1]⋅[2cos⁡(2x)−1]=0[\sin(2x) - 1] \cdot [2\cos(2x) - 1] = 0 lub[sin⁡(2x)−1]⋅(1−4sin⁡2x)=0[\sin(2x) - 1] \cdot (1 - 4\sin^2 x) = 0⁠, lub(4cos⁡2x−3)⋅[sin⁡(2x)−1]=0(4\cos^2 x - 3) \cdot [\sin(2x) - 1] = 0⁠.
  • 2 pktprzekształcenie równania do postacisin⁡(2x)⋅[2cos⁡(2x)−1]=2cos⁡(2x)−1\sin(2x) \cdot [2\cos(2x) - 1] = 2\cos(2x) - 1 lubsin⁡(2x)⋅(4cos⁡2x−3)=4cos⁡2x−3\sin(2x) \cdot (4\cos^2 x - 3) = 4\cos^2 x - 3⁠, lubsin⁡(2x)⋅(1−4sin⁡2x)=1−4sin⁡2x\sin(2x) \cdot (1 - 4\sin^2 x) = 1 - 4\sin^2 x⁠, lub2sin⁡x⋅cos⁡x⋅[2cos⁡(2x)−1]=2cos⁡(2x)−12\sin x \cdot \cos x \cdot [2\cos(2x) - 1] = 2\cos(2x) - 1⁠, lub2sin⁡x⋅cos⁡x⋅(4cos⁡2x−3)=4cos⁡2x−32\sin x \cdot \cos x \cdot (4\cos^2 x - 3) = 4\cos^2 x - 3⁠, lub2sin⁡x⋅cos⁡x⋅(1−4sin⁡2x)=1−4sin⁡2x2\sin x \cdot \cos x \cdot (1 - 4\sin^2 x) = 1 - 4\sin^2 x⁠, lub2⋅(4cos⁡3x−3cos⁡x)⋅sin⁡x=4cos⁡2x−32 \cdot (4\cos^3 x - 3\cos x) \cdot \sin x = 4\cos^2 x - 3⁠.
  • 1 pktzastosowanie wzoru na sinus podwojonego kąta lub cosinus podwojonego kąta, lub różnicę sinusów i zapisanie równania w postaci2⋅sin⁡(2x)⋅cos⁡(2x)−sin⁡(2x)=4cos⁡2x−32 \cdot \sin(2x) \cdot \cos(2x) - \sin(2x) = 4\cos^2 x - 3 lubsin⁡(4x)−sin⁡(2x)=2cos⁡(2x)−1\sin(4x) - \sin(2x) = 2\cos(2x) - 1⁠, lub2cos⁡(3x)⋅sin⁡x=4cos⁡2x−32\cos(3x) \cdot \sin x = 4\cos^2 x - 3⁠.

Uznawane są też inne sposoby rozwiązania

  • Przez sinusy: 4cos⁡2x−3=1−4sin⁡2x4\cos^2 x - 3 = 1 - 4\sin^2 x i cos⁡(2x)=1−2sin⁡2x\cos(2x) = 1 - 2\sin^2 x⁠, więc równanie przyjmuje postać [sin⁡(2x)−1]⋅(1−4sin⁡2x)=0[\sin(2x) - 1] \cdot (1 - 4\sin^2 x) = 0⁠, czyli sin⁡(2x)=1\sin(2x) = 1 lub sin⁡x=12\sin x = \frac{1}{2} lub sin⁡x=−12\sin x = -\frac{1}{2}⁠.

Uwagi z zasad oceniania CKE

  • 1. Jeżeli zdający przed uzyskaniem trygonometrycznych równań elementarnych popełni jedynie błędy rachunkowe i otrzyma równania elementarne, z których co najmniej jedno ma dwie serie rozwiązań w zbiorze liczb rzeczywistych, to może otrzymać co najwyżej 4 punkty za całe rozwiązanie.
  • 2. Jeżeli zdający popełnia błędy inne niż rachunkowe i uzyska błędną alternatywę (albo błędną postać iloczynową), ale jednym z równań tej alternatywy jest: sin⁡(2x)−1=0\sin(2x) - 1 = 0⁠, 2cos⁡(2x)−1=02\cos(2x) - 1 = 0⁠, 4cos⁡2x−3=04\cos^2 x - 3 = 0⁠, 1−4sin⁡2x=01 - 4\sin^2 x = 0⁠, i to równanie rozwiąże w przedziale [0,2π][0, 2\pi]⁠, to może otrzymać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie.
  • 3. Jeżeli zdający dzieli obie strony równania przez wyrażenie a(x)a(x)⁠, zawierająceniewiadomą xx i nie rozważa przypadku a(x)=0a(x) = 0⁠, ale konsekwentnie rozwiąże otrzymane równanie do końca, to może otrzymać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie.
  • 4. Jeżeli zdający popełnia jednokrotnie błąd polegający na niepoprawnym zastosowaniu wzorów trygonometrycznych i konsekwentnie rozwiąże zadanie do końca, to może otrzymać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie.

Chcesz rozwiązywać to zadanie z podpowiedziami? Zapisz się na listę oczekujących

Źródło: CKE, matura maj 2024, poziom rozszerzony, zadanie 10