Zadanie 7 · 4 pkt · otwarte

Wysokość trójkąta wyznaczonego przez środek ściany i przekątną sześcianu

Dany jest sześcian ABCDEFGHABCDEFGH o krawędzi długości 66⁠. Punkt SS jest punktem przecięcia przekątnych AHAH i DEDE ściany bocznej ADHEADHE (zobacz rysunek).

Oblicz wysokość trójkąta SBHSBH poprowadzoną z punktu SS na bok BHBH tego trójkąta. Zapisz obliczenia.

Pokaż odpowiedź i rozwiązanieSpróbuj najpierw sam(a), potem sprawdź.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. Krawędź ABAB jest prostopadła do ściany ADHEADHE⁠, więc jest prostopadła do każdej prostej tej ściany, w szczególności do przekątnej AHAH⁠; trójkąt HABHAB jest prostokątny.

    AB⊥AHAB \perp AH
  2. Obliczamy przekątną ściany i przekątną sześcianu o krawędzi 66⁠.

    ∣AH∣=62,∣BH∣=63|AH| = 6\sqrt{2}, \qquad |BH| = 6\sqrt{3}

    Do tego miejsca: 1 pkt

  3. Przekątne kwadratu ADHEADHE dzielą się na połowy, więc SS jest środkiem odcinka AHAH⁠.

    ∣HS∣=12∣AH∣=32|HS| = \dfrac{1}{2}|AH| = 3\sqrt{2}
  4. Pole trójkąta HSBHSB obliczamy z podstawą HSHS i wysokością ABAB (bo AB⊥AHAB \perp AH⁠).

    PHSB=12⋅32⋅6=92P_{HSB} = \dfrac{1}{2} \cdot 3\sqrt{2} \cdot 6 = 9\sqrt{2}

    Do tego miejsca: 2 pkt

  5. To samo pole zapisujemy z podstawą HBHB i wysokością SPSP⁠, gdzie PP jest spodkiem wysokości poprowadzonej z punktu SS⁠.

    12⋅63⋅∣SP∣=92\dfrac{1}{2} \cdot 6\sqrt{3} \cdot |SP| = 9\sqrt{2}

    Do tego miejsca: 3 pkt

  6. Wyznaczamy ∣SP∣|SP|⁠.

    ∣SP∣=9233=323=6|SP| = \dfrac{9\sqrt{2}}{3\sqrt{3}} = \dfrac{3\sqrt{2}}{\sqrt{3}} = \sqrt{6}

    Do tego miejsca: 4 pkt

Odpowiedź

Wysokość trójkąta SBHSBH poprowadzona z punktu SS ma długość 6\sqrt{6}⁠.

Jak to jest punktowane

Za rozwiązanie jest jeden poziom — najwyższy, który spełnia.

  • 4 pktzastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: 6\sqrt{6}⁠.
  • 3 pktzapisanie równania z jedną niewiadomą (długością odcinka SPSP⁠), np.:∣SP∣6=3263\frac{|SP|}{6} = \frac{3\sqrt{2}}{6\sqrt{3}} (z podobieństwa trójkątów PHSPHS i AHBAHB⁠, sposób I), 182=12⋅32⋅6+12⋅63⋅∣SP∣18\sqrt{2} = \frac{1}{2} \cdot 3\sqrt{2} \cdot 6 + \frac{1}{2} \cdot 6\sqrt{3} \cdot |SP| (z równości pól PHAB=PBAS+PHSBP_{HAB} = P_{BAS} + P_{HSB}⁠), 92=12⋅63⋅∣SP∣9\sqrt{2} = \frac{1}{2} \cdot 6\sqrt{3} \cdot |SP| (z równości PHSB=12⋅∣HS∣⋅∣AB∣=12⋅∣HB∣⋅∣SP∣P_{HSB} = \frac{1}{2} \cdot |HS| \cdot |AB| = \frac{1}{2} \cdot |HB| \cdot |SP|⁠,sposób II),ALBO– obliczenie pola trójkąta HSRHSR oraz długości odcinka HRHR⁠: PΔHSR=922P_{\Delta HSR} = \frac{9\sqrt{2}}{2} oraz ∣HR∣=33|HR| = 3\sqrt{3}⁠,ALBO– obliczenie długości odcinków HPHP i HSHS⁠: ∣HP∣=23|HP| = 2\sqrt{3} i ∣HS∣=32|HS| = 3\sqrt{2}⁠,ALBO– obliczenie długości odcinków HPHP oraz cosinusa/tangensa kąta SHPSHP⁠: ∣HP∣=23|HP| = 2\sqrt{3} i cos⁡∡SHP=63\cos\measuredangle SHP = \frac{\sqrt{6}}{3} (tg⁡∡SHP=22\operatorname{tg}\measuredangle SHP = \frac{\sqrt{2}}{2}⁠),ALBO– obliczenie długości AKAK⁠: AK=26AK = 2\sqrt{6}⁠.
  • 2 pktobliczenie długości boków trójkąta HSBHSB⁠: ∣HS∣=32|HS| = 3\sqrt{2}⁠, ∣HB∣=63|HB| = 6\sqrt{3}⁠, ∣SB∣=36|SB| = 3\sqrt{6}ALBO– zapisanie proporcji wynikającej z podobieństwa dwóch trójkątów prostokątnych, przy czym jednym z nich jest trójkąt HSPHSP⁠,ALBO– obliczenie/zapisanie długości odcinków BHBH oraz SRSR⁠: ∣BH∣=63|BH| = 6\sqrt{3} oraz ∣SR∣=3|SR| = 3⁠,ALBO– obliczenie wartości funkcji trygonometrycznej kąta SHRSHR⁠: np. cos⁡∡SHR=63\cos\measuredangle SHR = \frac{\sqrt{6}}{3}⁠, sin⁡∡SHR=33\sin\measuredangle SHR = \frac{\sqrt{3}}{3}⁠, tg⁡∡SHR=22\operatorname{tg}\measuredangle SHR = \frac{\sqrt{2}}{2}⁠,ALBO– obliczenie pola trójkąta HABHAB⁠: PΔHAB=182P_{\Delta HAB} = 18\sqrt{2}⁠,ALBO– obliczenie długości odcinka SBSB i sinusa kąta SBHSBH⁠: ∣SB∣=36|SB| = 3\sqrt{6} i sin⁡∡SBH=13\sin\measuredangle SBH = \frac{1}{3}⁠,ALBO– zapisanie pola trójkąta HABHAB jako sumy pól trójkątów SABSAB oraz HSBHSB i zapisanie PHSB=12⋅∣HB∣⋅∣SP∣P_{HSB} = \frac{1}{2} \cdot |HB| \cdot |SP| (lub PHSB=12⋅PHABP_{HSB} = \frac{1}{2} \cdot P_{HAB}⁠),ALBO– zapisanie pola trójkąta HSBHSB na dwa sposoby: PHSB=12⋅∣HS∣⋅∣AB∣P_{HSB} = \frac{1}{2} \cdot |HS| \cdot |AB| oraz PHSB=12⋅∣HB∣⋅∣SP∣P_{HSB} = \frac{1}{2} \cdot |HB| \cdot |SP|⁠,ALBO– obliczenie pola trójkąta HSBHSB⁠: PHSB=92P_{HSB} = 9\sqrt{2}⁠.
  • 1 pktobliczenie/zapisanie długości jednego z odcinków BHBH⁠, SRSR⁠, HSHS albo BSBS⁠: ∣BH∣=63|BH| = 6\sqrt{3}⁠, ∣SR∣=3|SR| = 3⁠, ∣HS∣=32|HS| = 3\sqrt{2}⁠, ∣BS∣=36|BS| = 3\sqrt{6}⁠.

Uznawane są też inne sposoby rozwiązania

  • Trójkąty podobne AHBAHB i PHSPHS (cecha kkk): ∣SP∣∣AB∣=∣SH∣∣BH∣\frac{|SP|}{|AB|} = \frac{|SH|}{|BH|}⁠, czyli ∣SP∣6=3263\frac{|SP|}{6} = \frac{3\sqrt{2}}{6\sqrt{3}}⁠, skąd ∣SP∣=6|SP| = \sqrt{6} (to samo daje dwukrotne użycie sinusa kąta SHPSHP⁠).
  • Trójkąt HSRHSR⁠, gdzie RR jest środkiem BHBH — ∣SR∣=3|SR| = 3⁠, PΔHSR=12⋅32⋅3=922P_{\Delta HSR} = \frac{1}{2} \cdot 3\sqrt{2} \cdot 3 = \frac{9\sqrt{2}}{2} i PΔHSR=12⋅33⋅∣SP∣P_{\Delta HSR} = \frac{1}{2} \cdot 3\sqrt{3} \cdot |SP|⁠.
  • Cosinus kąta SHPSHP — cos⁡∡SHP=∣AH∣∣BH∣=63\cos\measuredangle SHP = \frac{|AH|}{|BH|} = \frac{\sqrt{6}}{3}⁠, więc ∣HP∣=23|HP| = 2\sqrt{3}⁠, a z twierdzenia Pitagorasa w trójkącie HPSHPS — ∣SP∣=6|SP| = \sqrt{6}⁠.
  • Wysokość AKAK trójkąta HABHAB — PΔHAB=182P_{\Delta HAB} = 18\sqrt{2}⁠, ∣AK∣=26|AK| = 2\sqrt{6}⁠, a trójkąty HSPHSP i HAKHAK są podobne w skali 12\frac{1}{2}⁠.
  • Ostrosłupy prawidłowe DEGHDEGH i DEGBDEGB o wspólnej podstawie DEGDEG — punkt PP jest środkiem trójkąta równobocznego DEGDEG o boku 626\sqrt{2}⁠, więc ∣SP∣=13⋅62⋅32=6|SP| = \frac{1}{3} \cdot \frac{6\sqrt{2} \cdot \sqrt{3}}{2} = \sqrt{6}⁠.

Uwagi z zasad oceniania CKE

  • 1. Jeżeli jedynym błędem zdającego jest:a) zastosowanie niepoprawnej definicji jednej funkcji trygonometrycznejb) błędne zastosowanie twierdzenia Pitagorasac) zastosowanie niepoprawnej tożsamości x2+y2=x+y\sqrt{x^2 + y^2} = x + yd) błędne zastosowanie twierdzenia cosinusów lub sinusówe) błędne zastosowanie wzoru Heronato zdający może otrzymać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie.
  • 2. Jeżeli zdający korzysta ze związku ∣HP∣=13⋅∣HB∣|HP| = \frac{1}{3} \cdot |HB| (gdzie PP jest spodkiem wysokości poprowadzonej z wierzchołka SS na podstawę HBHB trójkąta HSBHSB⁠) i nie uzasadni jego prawdziwości, to może otrzymać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie.

Chcesz rozwiązywać to zadanie z podpowiedziami? Zapisz się na listę oczekujących

Źródło: CKE, matura maj 2023, poziom rozszerzony, zadanie 7