Zadanie 11 · 5 pkt · otwarte

Suma sześcianów rozwiązań równania kwadratowego z parametrem

Wyznacz wszystkie wartości parametru m≠2m \ne 2⁠, dla których równaniex2+4x−m−3m−2=0x^2 + 4x - \frac{m - 3}{m - 2} = 0ma dwa różne rozwiązania rzeczywiste x1x_1⁠, x2x_2 spełniające warunek x13+x23>−28x_1^3 + x_2^3 > -28⁠. Zapisz obliczenia.

Pokaż odpowiedź i rozwiązanieSpróbuj najpierw sam(a), potem sprawdź.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. Równanie ma dwa różne rozwiązania rzeczywiste, gdy jego wyróżnik jest dodatni; obliczamy wyróżnik.

    Δ=42+4⋅m−3m−2=20m−44m−2\Delta = 4^2 + 4 \cdot \dfrac{m - 3}{m - 2} = \dfrac{20m - 44}{m - 2}
  2. Iloraz jest dodatni, gdy licznik i mianownik mają ten sam znak.

    (20m−44)(m−2)>0  ⇔  m∈(−∞,2)∪(115,+∞)(20m - 44)(m - 2) > 0 \;\Leftrightarrow\; m \in (-\infty, 2) \cup \left(\dfrac{11}{5}, +\infty\right)

    Do tego miejsca · Etap I: 1 pkt

  3. Zapisujemy sumę sześcianów za pomocą sumy i iloczynu rozwiązań; ze wzorów Viète’a x1+x2=−4x_1 + x_2 = -4 i x1x2=−m−3m−2x_1x_2 = -\frac{m - 3}{m - 2}⁠.

    (x1+x2)3−3x1x2(x1+x2)>−28(x_1 + x_2)^3 - 3x_1x_2(x_1 + x_2) > -28

    Do tego miejsca · Etap II: 1 pkt

  4. Podstawiamy x1+x2=−4x_1 + x_2 = -4 i x1x2=−m−3m−2x_1x_2 = -\frac{m - 3}{m - 2} i upraszczamy.

    −64−3⋅(−m−3m−2)⋅(−4)>−28  ⇔  m−3m−2<−3-64 - 3 \cdot \left(-\dfrac{m - 3}{m - 2}\right) \cdot (-4) > -28 \;\Leftrightarrow\; \dfrac{m - 3}{m - 2} < -3

    Do tego miejsca · Etap II: 2 pkt

  5. Przenosimy −3-3 na lewą stronę i sprowadzamy do wspólnego mianownika.

    m−3m−2+3<0  ⇔  4m−9m−2<0\dfrac{m - 3}{m - 2} + 3 < 0 \;\Leftrightarrow\; \dfrac{4m - 9}{m - 2} < 0
  6. Iloraz jest ujemny, gdy licznik i mianownik mają przeciwne znaki.

    (4m−9)(m−2)<0  ⇔  m∈(2,94)(4m - 9)(m - 2) < 0 \;\Leftrightarrow\; m \in \left(2, \dfrac{9}{4}\right)

    Do tego miejsca · Etap II: 3 pkt

  7. Bierzemy część wspólną warunków z obu etapów (115<94\frac{11}{5} < \frac{9}{4}⁠).

    m∈(115,94)m \in \left(\dfrac{11}{5}, \dfrac{9}{4}\right)

    Do tego miejsca · Etap III: 1 pkt

Odpowiedź

m∈(115,94)m \in \left(\frac{11}{5}, \frac{9}{4}\right)

Jak to jest punktowane

W każdym etapie liczy się najwyższy poziom, który rozwiązanie spełnia; punkty za etapy się sumują.

Etap I

Rozwiązanie zadania składa się z trzech etapów.Pierwszy etap polega na rozwiązaniu nierówności Δ>0\Delta > 0⁠. Za poprawne wykonanie tego etapu zdający otrzymuje 1 punkt.

  • 1 pktpoprawne rozwiązanie nierówności Δ>0\Delta > 0⁠: m∈(−∞,2)∪(115,+∞)m \in (-\infty, 2) \cup \left(\frac{11}{5}, +\infty\right)⁠.

Etap II

Drugi etap polega na wyznaczeniu tych wartości parametru mm⁠, dla których jest spełniony warunek x13+x23>−28x_1^3 + x_2^3 > -28⁠. Za poprawne wykonanie tego etapu zdający otrzymuje 3 punkty.Podział punktów za drugi etap rozwiązania:

  • 3 pktrozwiązanie nierówności z jedną niewiadomą mm⁠, wynikającej z warunku x13+x23>−28x_1^3 + x_2^3 > -28⁠: m∈(2,94)m \in \left(2, \frac{9}{4}\right)⁠.
  • 2 pktzapisanie nierówności z jedną niewiadomą mm⁠, wynikającej z warunku x13+x23>−28x_1^3 + x_2^3 > -28⁠, np. −64−3⋅(−m−3m−2)⋅(−4)>−28-64 - 3 \cdot \left(-\frac{m - 3}{m - 2}\right) \cdot (-4) > -28ALBO– zapisanie nierówności (−2−5m−11m−2)3+(−2+5m−11m−2)3>−28\left(-2 - \sqrt{\frac{5m - 11}{m - 2}}\right)^3 + \left(-2 + \sqrt{\frac{5m - 11}{m - 2}}\right)^3 > -28 i poprawne zastosowanie wzoru skróconego mnożenia na sześcian sumy/różnicy do co najmniej jednego ze składników sumy (−2−5m−11m−2)3+(−2+5m−11m−2)3\left(-2 - \sqrt{\frac{5m - 11}{m - 2}}\right)^3 + \left(-2 + \sqrt{\frac{5m - 11}{m - 2}}\right)^3⁠.
  • 1 pktprzekształcenie nierówności x13+x23>−28x_1^3 + x_2^3 > -28 do postaci pozwalającej na bezpośrednie zastosowanie wzorów Viète’a, np. (x1+x2)3−3x1x2(x1+x2)>−28(x_1 + x_2)^3 - 3x_1x_2(x_1 + x_2) > -28ALBO– wyznaczenie pierwiastków trójmianu kwadratowego x2+4x−m−3m−2x^2 + 4x - \frac{m - 3}{m - 2} w zależności od mm⁠: x1=−4−20m−44m−22⋅1x_1 = \frac{-4 - \sqrt{\frac{20m - 44}{m - 2}}}{2 \cdot 1}⁠, x2=−4+20m−44m−22⋅1x_2 = \frac{-4 + \sqrt{\frac{20m - 44}{m - 2}}}{2 \cdot 1}⁠.

Etap III

Trzeci etap polega na wyznaczeniu wszystkich wartości parametru mm⁠, które spełniają jednocześnie dwa warunki: Δ>0\Delta > 0 i x13+x23>−28x_1^3 + x_2^3 > -28⁠: m∈(115,94)m \in \left(\frac{11}{5}, \frac{9}{4}\right)⁠.Za poprawne wykonanie tego etapu zdający otrzymuje 1 punkt.

  • 1 pktpoprawne wyznaczenie wszystkich wartości parametru mm⁠, które spełniają jednocześnie warunki Δ>0\Delta > 0 i x13+x23>−28x_1^3 + x_2^3 > -28⁠: m∈(115,94)m \in \left(\frac{11}{5}, \frac{9}{4}\right)⁠.

Łącznie 5 pkt

Uznawane są też inne sposoby rozwiązania

  • Etap II przez pierwiastki: x1=−2−5m−11m−2x_1 = -2 - \sqrt{\frac{5m - 11}{m - 2}}⁠, x2=−2+5m−11m−2x_2 = -2 + \sqrt{\frac{5m - 11}{m - 2}}⁠; dla p=5m−11m−2p = \sqrt{\frac{5m - 11}{m - 2}} nierówność (−2−p)3+(−2+p)3>−28(-2 - p)^3 + (-2 + p)^3 > -28 po zastosowaniu wzorów na sześcian sumy i różnicy (albo wzoru na sumę sześcianów) daje p2−1<0p^2 - 1 < 0⁠, czyli 4m−9m−2<0\frac{4m - 9}{m - 2} < 0⁠.

Uwagi z zasad oceniania CKE

  • Jeżeli zdający rozwiązuje warunek Δ≥0\Delta \ge 0⁠, to za tę część rozwiązania otrzymuje 0 punktów.
  • 1. Jeżeli zdający popełni w I i/lub II etapie jedynie błędy rachunkowe i otrzyma zbiory rozwiązań z I i II etapu, które nie są rozłączne i żaden z nich nie jest zbiorem liczb rzeczywistych, a następnie poprawnie wyznaczy część wspólną zbiorów rozwiązań z etapów I i II, to za III etap otrzymuje 1 punkt.
  • 2. Jeżeli zdający w II etapie rozwiązania popełni błąd i przyjmie, że x1+x2=±m−3m−2x_1 + x_2 = \pm\frac{m - 3}{m - 2} lub x1⋅x2=±4x_1 \cdot x_2 = \pm 4⁠, to za II etap może otrzymać co najwyżej 1 punkt, a za III etap otrzymuje 0 punktów.
  • 3. Jeżeli zdający w II etapie rozwiązania popełni błąd, który nie jest rachunkowy (np. pominie istotne nawiasy przy przekształcaniu nierówności x13+x23>−28x_1^3 + x_2^3 > -28 do postaci pozwalającej na bezpośrednie zastosowanie wzorów Viète’a, albo przyjmie, że x13+x23=(x1+x2)[(x1+x2)2−x1⋅x2]x_1^3 + x_2^3 = (x_1 + x_2)[(x_1 + x_2)^2 - x_1 \cdot x_2]⁠, i konsekwentnie do popełnionego błędu doprowadzi rozwiązanie II etapu zadania do końca, to może uzyskać co najwyżej 1 punkt za II etap.

Chcesz rozwiązywać to zadanie z podpowiedziami? Zapisz się na listę oczekujących

Źródło: CKE, matura maj 2023, poziom rozszerzony, zadanie 11