Zadanie 13 · 6 pkt · otwarte
Punkt na okręgu o średnicy wyznaczonej przez prostą i parabolę
W kartezjańskim układzie współrzędnych prosta o równaniu przecina parabolę o równaniu w punktach oraz . Odcinek jest średnicą okręgu . Punkt leży na okręgu nad prostą , a kąt jest ostry i ma miarę taką, że (zobacz rysunek).
Oblicz współrzędne punktu . Zapisz obliczenia.
Spróbuj najpierw sam(a), potem sprawdź.
Rozwiązanie krok po kroku
Punkty i leżą na prostej i na paraboli, więc ich pierwsze współrzędne spełniają równanie
Do tego miejsca: 1 pkt
Porządkujemy i rozwiązujemy równanie kwadratowe ().
Drugie współrzędne obliczamy z równania ; punkt ma mniejszą pierwszą współrzędną (rysunek).
Do tego miejsca: 2 pkt
Prosta jest nachylona do osi pod kątem , a punkt leży nad nią, więc prosta jest nachylona pod kątem ; ze wzoru na tangens sumy kątów
Do tego miejsca: 3 pkt
Prosta ma współczynnik kierunkowy i przechodzi przez punkt .
Do tego miejsca: 4 pkt
Kąt jest wpisany w okrąg i oparty na średnicy , więc jest prosty; prosta ma współczynnik i przechodzi przez punkt .
Do tego miejsca: 5 pkt
Punkt leży na obu prostych, więc jego pierwsza współrzędna spełnia równanie
Mnożymy obie strony przez i porządkujemy.
Drugą współrzędną obliczamy z równania prostej .
Do tego miejsca: 6 pkt
Odpowiedź
Jak to jest punktowane
Za rozwiązanie jest jeden poziom — najwyższy, który spełnia.
- 6 pktzastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: .
- 5 pktzapisanie jednego równania stopnia pierwszego i równania stopnia drugiego z dwiema niewiadomymi, np. (pr. i okrąg ), (pr. i okrąg ),ALBO– wyznaczenie równania prostej : ,ALBO– zapisanie układu równań liniowych, np. równań prostych i .
- 4 pktzapisanie jednego równania z dwiema niewiadomymi, np. (pr. ), (okrąg ), (pr. ), (okrąg o środku w punkcie i promieniu ), (okrąg o środku w punkcie i promieniu ), (wykorzystanie zależności między przyprostokątnymi oraz ).
- 3 pktobliczenie współczynnika kierunkowego prostej : oraz obliczenie współrzędnych punktów przecięcia paraboli z prostą : oraz ALBO– obliczenie współrzędnych środka okręgu lub promienia okręgu : lub , lub ,ALBO– obliczenie współczynnika kierunkowego prostej : oraz obliczenie współrzędnych punktów przecięcia paraboli z prostą : oraz .
- 2 pktobliczenie współrzędnych punktów przecięcia paraboli z prostą : oraz ALBO– obliczenie współczynnika kierunkowego prostej : ,ALBO– obliczenie współczynnika kierunkowego prostej : ,ALBO– zapisanie równania z jedną niewiadomą (jedną ze współrzędnych punktu lub ), które wynika z układu równań oraz zapisanie, że (lub ),ALBO– zapisanie, że pierwsza/druga współrzędna środka okręgu jest średnią arytmetyczną rozwiązań równania (lub ), np. , (wzory Viète’a).
- 1 pktzapisanie równania z jedną niewiadomą (jedną ze współrzędnych punktu lub ), które wynika z układu równań , np., ALBO– zapisanie, że lub .
Uznawane są też inne sposoby rozwiązania
- Długości przyprostokątnych: z i mamy , ; z równań okręgów o środkach i otrzymujemy prostą , a potem i odrzucamy punkt leżący pod prostą .
- Okrąg i prosta — okrąg ma równanie , prosta — ; z układu , czyli (punkt ) lub .
- Średnica przez — kąt środkowy ma miarę , , więc prosta ma współczynnik ; z układu z równaniem okręgu i wybieramy punkt nad prostą .
Uwagi z zasad oceniania CKE
- 1. Jeżeli zdający obliczy oraz (różny od ) i nie odrzuci , to otrzymuje 5 punktów za całe rozwiązanie.
- 2. Jeżeli jedynym błędem zdającego jest:a) zastosowanie niepoprawnej równości ,b) zastosowanie niepoprawnej definicji funkcji trygonometrycznej,c) podstawienie do równania okręgu średnicy zamiast promienia,d) błędne zastosowanie wzorów Viète’a przy obliczaniu współrzędnych środka okręgu,to zdający może otrzymać co najwyżej 4 punkty za całe rozwiązanie.
Chcesz rozwiązywać to zadanie z podpowiedziami? Zapisz się na listę oczekujących
Źródło: CKE, matura maj 2023, poziom rozszerzony, zadanie 13